IAS News IAS News | 17-1-2011


Diabetes. Een leefstijl probleem.

door: B.A.M. van Wingerden PhD.





Cursus Diabetes
Preventie, training en voeding







De enorme toename van Diabetes, met name die van het type 2 legt een zware druk op de toch al hoge kosten binnen de gezondheidszorg. Deze toename, met name onder jonge volwassenen en zelfs kinderen heeft met vele factoren te maken Dat leefstijl (beweging en voeding) in zowel preventie als behandeling de grootste rol speelt is duidelijk. Toch komt de preventie maar niet op gang. Bewustzijn van de invloeden van beweging en voeding zullen al in een vroeg stadium onder de aandacht moeten worden gebracht van zowel ouders als kinderen. De basis school lijkt hiervoor de geschikte plaats, maar dan zal lichamelijke opvoeding weer een structureel onderdeel van het onderwijs moeten gaan vormen en gegeven door “vakdocenten”. Dagelijks weer sporten op school en niet denken dat 30 minuten per dag voldoende beweging is. Ook betere voorlichting over voeding zal een bijdrage moeten leveren ten aanzien van het bewustzijn. De commercie, met alle pretentieuze reclames, valse beloften en etikettering (Kijk o.a. op Foodwatch.com), moeten we een halt toe roepen. Hier ligt tevens een belangrijke taak voor het ministerie. (Reclame code commissie).


Insuline

Insuline is een hormoon dat in de eilandjes van Langerhans van de pancreas wordt geproduceerd. Een van de belangrijkste factoren voor het aanmaken van insuline is de glucoseconcentratie in het bloed. Zodra deze stijgt, zal de productie van insuline toenemen en een verdere verhoging voorkomen en vervolgens de bloedsuikerwaarde weer terugbrengen binnen de normwaarde.
Andere functies van insuline zijn o.a.:
 - Verhoging synthese van eiwitten in o.a. het spierweefsel
 - Toename synthese van vetzuren
 - Verhoging synthese van glycogeen in spiercellen en lever
 - Transport van glucose via GLUT4
 - Afname proteolyse
 - Afname lipolyse
 - Afname gluconeogenese

Indien de pancreas geen insuline meer kan aanmaken ontstaat het ziektebeeld dat we Diabetes type 1 noemen, ook wel IDDM, Insuline afhankelijke Diabetes Mellitus. Bij deze groep is het noodzakelijk om insuline te spuiten. Er zijn diverse vormen van insuline op de markt, met verschillende werking. Een goed afstellen op de behoefte is van levensbelang. Ook de voeding en beweging zijn van belang voor een juiste afstelling. 5 – 10% van alle gediagnosticeerde gevallen zijn van dit type. Training kan voor deze doelgroep betekenen dat het aantal eenheden dat moet worden toegevoegd kan worden gereduceerd. Op termijn betekend dit een enorme afname van complicaties, welke direct gerelateerd zijn aan deze aandoening.

Wanneer de pancreas onvoldoende insuline aanmaakt en/of de gevoeligheid voor insuline is afgenomen ontstaat het ziektebeeld wat we Diabetes type 2 noemen, ook wel NIDDM niet insuline afhankelijke Diabetes Mellitus. Deze vorm komt de laatste jaren op steeds jongere leeftijd voor en zelfs al bij kinderen. Twee oorzaken staan hierbij op de voorgrond.
Onze voeding is in de laatste 30 jaar meer veranderd dan in de voorgaande 10.0000 jaar. Bewerking, kant en klaar, E-nummers en additieven, zoetstoffen en vervangers etc., maar daarmee ook ons eetpatroon. Snel, makkelijk, Fast Food*, magnetron en het moet toch lekker smaken. De tweede factor is dat de beweging, waar het lichaam toch voor gebouwd is en van afhankelijk, steeds meer in de verdrukking komt. Waar de evolutie altijd zijn oorsprong heeft gevonden in de veranderde omstandigheden van de omgeving (adaptatie), zijn mensen bezig de omgeving aan te passen aan de behoefte van de mens.  
Type 2 is zeer goed te voorkomen en zeer goed te behandelen. 90 – 95% van de gediagnosticeerde gevallen van diabetes zijn van dit type.

Een derde groep is de zwangerschaps Diabetes, maar zal hier verder niet worden besproken. 5 – 7% van alle zwangerschappen worden hiermee in verband gebracht. Zowel moeder als kind hebben daarna een verhoogde kans op diabetes type 2

Tevens worden er tegenwoordig verschillende subgroepen en variaties beschreven welke niet voldoen aan de criteria welke wij er aan verbinden. Dit herbenoemen of “anders” benoemen, is in de verschillende landen aanwezig.


HbA1c waarde

HbA1c is een afkorting voor geglyceerd hemoglobine. Dit is een proces waarbij glucose in het bloed zich bindt aan het hemoglobine. Dit proces is niet reversibel en doordat de levensduur van rode bloedcellen zo’n 3 maanden kan bedragen, geeft de HbA1c waarde een goede indicatie over de gemiddelde bloedsuikerwaarde gedurende een periode van 2 tot 3 maanden.

Vanaf 1 januari 2011 zijn de streef- en referentiewaarden voor HbA1c geharmoniseerd, waarbij de verschillende landen dezelfde eenheden zullen gaan gebruiken. Vanaf heden wordt de waarde alleen nog aangegeven in mmol/mol.

Streefwaarde voor volwassenen < 53 mmol/mol (was < 7%)
Streefwaarde kinderen < 58mmol/mol (was < 7,5%)
Omrekentabel op www.nieuwediabeteswaarde.nl

Training en Diabetes

Trainen en bewegen heeft bij alle vormen van diabetes een positief effect. Aerobe vormen van trainen voor de cardiovasculaire gezondheid, controle van het lichaamsgewicht, alsmede een betere controle van de bloedsuikerwaarde. Krachttraining is van belang om de gevoeligheid voor insuline te verbeteren, de glucosetolerantie de verhogen, gewichtcontrole en uiteraard de cardiovasculaire gezondheid te verbeteren.
De effecten voor diabetes type 2 zijn indrukwekkend. In combinatie met voeding zal een aeroob en krachtprogramma deze vorm van diabetes kunnen voorkomen en eventueel kunnen genezen. Dit in tegenstelling tot type 1 diabetes.

Verschillende aerobe en anaerobe trainingsprogramma’s zijn wetenschappelijk onderbouwd en als succesvol ondervonden. Welke programma voor iemand geschikt is zal door een try out moeten worden uitgevonden. Een en ander is afhankelijk van de spiervezelsamenstelling van de patiënt, de interesse voor bepaalde sport, de belastbaarheid (algemeen en specifiek), tijdsinvestering en trainingsmogelijkheden (accommodatie).

In de tweedaagse cursus van het IAS, worden de verschillende protocollen van aerobe en anaerobe trainingen in theorie en praktijk besproken.

Training en Diabetes

Dat voeding een belangrijke rol speelt bij Diabetes zal voor een ieder duidelijk zijn. Toch doen er nog steeds spookverhalen de ronde met pertinente onwaarheden. Mythes over het gebruik van koolhydraten en suikers, de invloed van vetten en cholesterol, zoetjes en zoetstoffen en het gebruik ervan, de glycaemische index (GI) en belasting )GL) etc.
In de tweedaagse cursus zetten we de voedingscriteria op een rijtje op basis van de wetenschappelijke literatuur.

*Fast food heeft twee betekenissen

Fast food geeft de huidige situatie aan, waarbij iets snel kan worden aangeboden. Denk aan de snacks welke langs de weg te verkrijgen zijn, snackbars, instant soups of magnetron gerechten. Misschien voor sommige lekker, zeker een maagvuller, maar vanuit voedingswaarde een absoluut debacle.

Fast food betekend ook dat het aangeboden voedingsmiddel “snel” dat is geworden, wat de consument ervan verwacht. Hou kan een kuikentje een kip worden in 6 weken, hoe wordt een tomaatje een tomaat in korte tijd, wat denk je van de verschillende soorten vlees. Fast staat hier voor snelgroeiend (commercieel noodzakelijk) maar staat niet voor gezond.

Slow food is de andere kant van de medaille. Slow food staat voor langzaam (eigenlijk normaal) groeiend, waardoor alle stoffen ook daadwerkelijk tot ontwikkeling kunnen komen en de voedingswaarde optimaal zal kunnen worden.

Cursus Diabetes: Preventie, training en voeding.
Cursusduur: 2 dagen


Prof. Bert A.M. van Wingerden PhD., PRT., ATC.
President/Director International Academy for Sportscience
Directeur IAS Postgraduate Study and Research Center